مقدمه و معرفی دکتر گلمن

در این گفتگوی ویژه، دکتر دانیل گلمن، نویسنده کتاب معروف “هوش هیجانی”، به بررسی اهمیت هوش هیجانی در زندگی و رهبری می‌پردازد. دکتر گلمن که دهه‌ها در این زمینه تحقیق کرده، تجربیات و یافته‌های خود را با ما به اشتراک می‌گذارد.

در این مصاحبه، دکتر گلمن از تجربیات شخصی خود در زمینه مدیریت اضطراب از طریق مدیتیشن صحبت می‌کند و توضیح می‌دهد که چگونه این تجربیات او را به سمت مطالعه هوش هیجانی سوق داد.

اهمیت هوش هیجانی

دکتر گلمن توضیح می‌دهد که چرا هوش هیجانی برای او اینقدر مهم بوده است: “فکر می‌کنم من وارد بحث هوش هیجانی شدم، چون به مردم و نحوه تعامل آن‌ها با یکدیگر اهمیت می‌دهم و هوش هیجانی نوعی علم است که نشان می‌دهد ما با خودمان و با دیگران چگونه هستیم.”

او همچنین به ارتباط بین هوش هیجانی و مدیتیشن اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که چگونه این دو مکمل یکدیگر هستند: “من شباهت واقعی و همسویی حقیقی بین برخی از ستون‌های هوش هیجانی و برخی از مزایای مدیتیشن می‌بینم که در مورد آن نیز نوشته‌ام.”

چهار ستون هوش هیجانی

دکتر گلمن چهار ستون اصلی هوش هیجانی را به شرح زیر توصیف می‌کند:

سه گانه تاریک و همدلی

در بخشی از گفتگو، درباره سوءاستفاده احتمالی از هوش هیجانی توسط افراد با انگیزه‌های منفی صحبت می‌شود. دکتر گلمن به “سه گانه تاریک” (خودشیفته‌ها، روان‌پریشان و ماکیاولیست‌ها) اشاره می‌کند که ممکن است از هوش هیجانی بالا برای اهداف خودخواهانه استفاده کنند.

دکتر گلمن توضیح می‌دهد که افراد مبتلا به سه گانه تاریک فقط به خودشان اهمیت می‌دهند و فاقد “نگرانی همدلانه” هستند: “آن‌ها از هر مهارتی که ممکن است داشته باشند استفاده می‌کنند تا به آنچه می‌خواهند برسند. آن‌ها اهمیتی نمی‌دهند که این کار چه بلایی سر شما می‌آورد.”

شفقت و مراقبت در رهبری

دکتر گلمن بر اهمیت شفقت و مراقبت در رهبری تأکید می‌کند و توضیح می‌دهد که چگونه این ویژگی‌ها می‌توانند به ایجاد تیم‌های قوی کمک کنند.

او همچنین به “مربیگری با شفقت” اشاره می‌کند: “فردی که مربیگری می‌شود می‌داند که مربی—که ممکن است سختگیر باشد، ممکن است بسیار خشن باشد—واقعاً بهترین منافع او را در دل دارد و واقعاً به او کمک می‌کند رشد کند و توسعه یابد.”

توسعه هوش هیجانی

دکتر گلمن توضیح می‌دهد که برخلاف هوش شناختی (IQ) که اساساً ثابت است، هوش هیجانی (EQ) قابل توسعه و آموزش است: “هوش شناختی (IQ) اساساً سخت‌افزاری است. آن‌ها در طول زندگی زیاد تغییر نمی‌کنند. از سوی دیگر، هوش هیجانی آموختنی و قابل یادگیری است و می‌توانید آن را در هر مقطعی از زندگی ارتقا دهید.”

او تأکید می‌کند که با تمرین مستمر، مدارهای مغزی جدیدی ایجاد می‌شود: “ما متوجه می‌شویم که اگر این کار را بین مثلاً سه تا شش ماه انجام دهید، اتفاقی که می‌افتد این است که مدارهای مغزی جدیدی به دست می‌آورید. و آنچه در ابتدا برای شما دشوار بود، آسان‌تر و آسان‌تر می‌شود تا جایی که عادت جدید، روش جدید انجام آن، بدون اینکه مجبور باشید به آن فکر کنید، اتفاق می‌افتد.”

۱۲ شایستگی هوش هیجانی

دکتر گلمن ۱۲ شایستگی اصلی هوش هیجانی را که در تحقیقاتش شناسایی کرده، به شرح زیر توصیف می‌کند:

دکتر گلمن تأکید می‌کند که برای ارزیابی این شایستگی‌ها، استفاده از “دید ۳۶۰ درجه” مفید است: “دلیل اهمیت آن این است که ما نقاط کور داریم. ما نمی‌دانیم در چه چیزی خوب نیستیم. ما آنچه در آن خوبیم را می‌بینیم. و با گرفتن چیزی که دید ۳۶۰ درجه نامیده می‌شود، بهتر متوجه می‌شوید که واقعاً در چه چیزی خوب هستید، آنطور که توسط افرادی دیده می‌شود که می‌دانند شما روز به روز چگونه عمل می‌کنید.”

ذهنیت و هدف

دکتر گلمن در مورد اهمیت ذهنیت و هدف در زندگی و کار صحبت می‌کند. او به مدل هاوارد گاردنر اشاره می‌کند که برای “کار خوب” سه عنصر لازم است:

او همچنین به “هدفمندی” اشاره می‌کند: “اگر هدفمندی خوبی داشته باشید، می‌توانید راهی پیدا کنید که کاری که انجام می‌دهید، هدف شما را بیان کند، مانند راننده اتوبوس که راهی پیدا کرد تا از جایگاه خود در سازمان برای تحقق هدف خود استفاده کند.”

گوش دادن و ارتباط

دکتر گلمن بر اهمیت گوش دادن مؤثر در ارتباطات تأکید می‌کند و توضیح می‌دهد که چگونه می‌توان شنونده بهتری بود.

او همچنین به چالش‌های ارتباط در دنیای دیجیتال اشاره می‌کند: “در زوم (Zoom) یک مشکل وجود دارد. شما تحقیق را می‌بینید؟ مردم بیشتر به خودشان نگاه می‌کنند تا به دیگری. شگفت‌انگیز است که ما چقدر خودشیفته هستیم. و سپس دیگری مانند این است که این ساختاری است. من به چشمان شما نگاه نمی‌کنم. من باید به شما در صفحه نگاه کنم، بنابراین ما تماس چشمی نداریم.”

نتیجه‌گیری و نکات پایانی

در پایان گفتگو، دکتر گلمن پیام مهمی برای رهبران دارد: “به افرادی که با آن‌ها کار می‌کنید، فکر کنید. شما به عنوان یک رهبر کسب‌وکار، نقاط قوت آن‌ها چیست؟ شما در تیم خود از چه چیزی سپاسگزارید؟ چه چیزی را قدردانی می‌کنید و آیا به دیگران اطلاع می‌دهید؟”

او همچنین به اهمیت ارائه خود واقعی تأکید می‌کند: “یکی از نشانه‌های، به نظر من، بلوغ واقعی این است که شما قادر هستید بیشتر خودتان یا تمام خودتان را به‌طور خالص ارائه دهید و اهمیتی ندهید که آیا این به شکلی است که برای دیگران خوشایند باشد، اما این واقعیت را قدردانی کنید که شما اجازه می‌دهید خودتان شناخته شوید، همانطور که هستید، صرف نظر از پیامد.”